Zamiast więc do Mauzoleum, skierowałem swoje antykomunistyczne nogi do metra i ruszyłem w stronę VVT. Po wysiadce, trafiam do innego świata. Ledwie kilka minut od śródmieścia, ale dookoła mnie jest już Moskwa bliska przedmieściom i robotniczym dzielnicom. Znika gdzieś zwarta zabudowa, wszystko robi się szarawe, rozlazłe i nijakie. Nawet zakorkowane ulice prezentują się skromniej, posępniej. Dominujące do tej pory nowe, drogie SUV-y ustępują miejsca Ładom i innym wybrykom rosyjskiej myśli technicznej. Pod stacją kręcą się drobni pijaczkowie i młodzież w dresach o rozbieganych spojrzeniach.
W pobliskim parku czeka na mnie pierwsza atrakcja tej okolicy. Pomnik Zdobywców Kosmosu, zwany po prostu Obeliskiem, sterczy ze śniegu i sprawia wrażenie jakby pochodził nie z tej ziemi. Słońce świeci w dziwny sposób, nie jest w stanie przebić się przez chmury, starcza mu siły jedynie na rzucanie dookoła nienaturalnej, przyciemnionej poświaty. Dookoła podstawy znajdują się płaskorzeźby przedstawiające cały ów robotniczo-chłopski trud uwieńczony sukcesem w postaci wystrzelenia pierwszego sztucznego satelity na orbitę. Pieczę nad wszystkimi sprawuje oczywiście mój poranny ulubieniec, z tą samą miną co zazwyczaj, wpatrzony gdzieś w dal, pogrążony we własnych, wielkich zapewne, myślach. Tak czy owak, zarówno sam pomnik, jak i sukces, który upamiętnia, robią wrażenie. W końcu, komunizm może i nie produkował podpasek czy papieru toaletowego, nie przywiązywał wagi do użyteczności czy wygody wytwarzanych dóbr, ale zdołał posłać człowieka w kosmos. I jakby tak się nad tym zastanowić, to jest rzecz niesamowita, zupełnie jakby neandertalczyk zagrał chopinowską klasykę na pianinie .
Kawałek dalej znajduje się Muzeum Kosmonautyki, na odwiedzenie którego miałem sporą ochotę. Jeszcze w domu śliniłem się na myśl tych wszystkich eksponatów radzieckiej technologii. Niestety, kolejka do wejścia była długa i składała się wyłącznie z małych dzieci. W takim wypadku poszedłem od razu w kierunku naczelnej atrakcji okolicy, czyli VVT.
VVT (albo VVC, tudzież WDNCh) to skrót (mniej więcej) od Ogólnorosyjskiego Centrum Wystawienniczego. Sowieci mieli, to też im trzeba przyznać bez bicia, ogromny talent do tworzenia i używania wszelakich skrótów i synonimów, które brzmiały jak najpilniej strzeżone tajemnice. W praktyce, VVT to spory teren na którym znajdują się rozliczne pawilony oferujące w dzisiejszych czasach rozrywkę rodem z warszawskiego Cricolandu (przaśne lata 90-te dla niewiedzących). Wszystko pachnie radosną, ruską zabawą dla mało wymagających. Tu i tam jakieś strzelnice, gdzie można wygrać misia dla ukochanej, grill z szaszłykami, stoisko z badziewiem albo alkoholowe miejsca rozpusty. Wszędzie panuje typowa bylejakość, nijakość, ale ludzi sporo i widać im się to wszystko podoba. Zawsze można po prostu pospacerować, ale dla mnie, VVT to coś więcej. To podróż w czasie wprost do ZSRR w dobie swego rozkwitu (gdzie przypomnijmy, wysyłano psy i ludzi w kosmos, całej reszcie każąc podcierać się w kiblach gazetami, bo władza ludowa srajtaśmy produkować czasu nie miała).
W Moskwie nikt nie zaprzątał sobie głowy żadną „dekomunizacją”. Owszem, w okresie rozliczania okresu stalinowskiego, pozbyto się popiersi Józefa Wissarionowicza i części reszty śladów po kulcie (tejże) jednostki. Przez jakiś czas jego zwłoki dzieliły zresztą miejsce w Mauzoleum razem z Leninem, ale ostatecznie w 1961 roku pochowano go pod murami Kremla. A cała reszta? Zostało wszystko. Do dzisiaj, elewacje budynków przyozdobione są czerwonymi gwiazdami, sierpami, młotami. Ilicz Uljanow zerka na nas z zupełnie niespodziewanych miejsc i nie przeszkadza mu, że tu czy tam, widok ma lekko zasłonięty kolorowymi szyldami. Tereny VVT zaś to absolutny sowiecki skansen, pełen realizmu socjalistycznego zachowanego praktycznie bez skazy w porównaniu do czasów ZSRR.
W zamierzeniu twórców, park miał być, uwaga, bo to zabawne, komunistyczną odpowiedzią na Disneyland. W pawilonach prezentowano osiągnięcia poszczególnych związkowych republik (dzisiaj wybija się nadal pawilon ormiański, gdzie można kupić najlepsze koniaki pochodzące z Armenii), a porozstawiane tu i tam archiwalne zdjęcia pokazują lśniące, białe budynki i piękne fontanny.
Na końcu kompleksu, naprzeciwko szumnie nazywanego „Pawilonem Kosmosu” budynku, stoi największa dzisiaj atrakcja VVT, czyli … oryginalna rakieta Wostok! Taki sam model m.in. wyniósł na orbitę Jurija Gagarina. I nadal robi ona wrażenie, mimo iż ma już dobre pół wieku... Obok niej znajduje się jeszcze samolot, ale powiedzmy sobie szczerze, kto normalny będzie się patrzył na zwykły samolot, jeżeli ma się przed sobą taki widok jak ten?
Nie omieszkałem także odwiedzić kosmicznego Pawilonu. Spodziewałem się … sam nie wiem czego. Że będzie tam chociaż ciepło? Przestronnie i czysto? W środku budynek wyglądał jak opuszczona tańcbuda ze wsi, do tego było tam równie zimno co na zewnątrz. Kilka sklepów nieszczególnie zachęcało do zakupów, chociaż, gdyby ktoś szukał, znajdzie tam miły i dosyć tani punkt, gdzie można nabyć sensowne pamiątki z tego szalonego miasta.
Jako że tej niedzieli pogoda była naprawdę ekstremalna, wracam powoli w objęcia metra. Wysiadam na stacji Turgieniewskiej i doświadczam na własnej skórze ogromu tego systemu komunikacji. Podziemnymi przejściami idę dobre dziesięć minut. I to ciągle w dobrym kierunku! Świeże, mroźne powietrze witam z radością i ulgą. Przez chwilę myślałem, że już nigdy nie skończę wędrować korytarzami.
Spaceruję po przemiłym bulwarze Czystyje Płudy, który jest centrum równie miłej, przyjemnej dzielnicy dookoła. Na środku parku znajduje się zamarznięte jezioro, na którym moskwiczanie trenują hokej albo jazdę prawie-figurową. Do tej pory zobaczyłem drobny wycinek miasta, ale to miejsce przypadło mi do gustu wyjątkowo. Może ze względu na ciszę wymieszaną z poczuciem wielkomiejskości? Możliwe. W lato musi tu być jeszcze pięknej, kiedy kwitną drzewa, a powietrze jest ciepłym przyjacielem, a nie zimnym wrogiem. Jako, że w plecaku nosiłem ze sobą „Mistrza i Małgorzatę” chciałem tego dnia dotrzeć do miejsc znanych z powieści. Oczywiście, nie byłbym sobą gdybym się nie pomylił. Chciałem naturalnie zobaczyć Patriarsze Płudy, ale zbieżność nazw doprowadziła mnie w inne miejsce. I tak nie żałowałem...
… A jak już zjadłem, popiłem kwasu i zregenerowałem się po pierwszych odmrożeniach, postanowiłem, że wizyta w Moskwie bez odwiedzenia wyżej wzmiankowanych Patriarszych Płud nie może zostać uznana za udaną, więc boli czy nie boli, trzeba tam dotrzeć. Oczywiście piechotą, bo metrem to żadna sztuka. Wędrowałem długo, przez rozliczne bulwary i zagracone samochodami uliczki. Mapka z przewodnika szybko przestała mieć jakikolwiek sens, więc zdałem się na swój instynkt, który, o dziwo, powiódł mnie w poprawnym kierunku. I w końcu, jeszcze przed zmrokiem, dotarłem na miejsce, spełniając swą powinność. Na środku skweru, małe deja vu, toczyła się w najlepsze zabawa na zamarzniętym stawie. Na ławkach przesiadywali spacerowicze, a ja przypominałem sobie jak to w licealnych czasach, z pewną nieśmiałością, zabrałem się za czytanie dzieła Bułchakowa, tylko po to, by je skończyć po długiej, nieprzespanej nocy. Po wielu latach jestem w miejscu, gdzie książkowy Berlioz pierwszy raz spotkał Szatana.
Chociaż ledwo już powłóczyłem nogami, nad dachami majaczyła mi kolejna wieża następnej „siostry Stalina” i postanowiłem popatrzeć na wieżowiec z bliska. Nie wydawało się, że jest to jakoś daleko, ale pozory mylą. W końcu, „nasz” PKiN też wygląda jakby był na wyciągnięcie ręki nawet z Dolnego Mokotowa. Trasa wiodła mnie dziwną, szeroką i pustą ulicą, po której hulał zimny, wrogi wręcz wiatr. To była, kolejny raz, Moskwa odległa od wyobrażeń napędzanych kolorowymi reklamami.
Sam budynek okazał się przynależeć do tych najmniejszych z całej siódemki. Zlokalizowany przy Placu Kudrińskiego, był za czasów świetności apartamentowcem dla sowieckich elit. Jego obecne przeznaczenie nieco chyba odbiega od zamierzeń, a i otoczenie sparszywiało. Postałem chwilę na mrozie i ostatkiem sił dotarłem Nowym Arbatem w kierunku Kremla.
Tego wieczoru ciężko było mi pożegnać się ze skąpanym w nocnych światłach, Placem Czerwonym. Ilekroć miałem już wracać do hotelu, tylekroć odwracałem się, by popatrzeć na kolorowe kopuły Bazyliki. Pod nogami spacerowiczów przyjemnie chrzęścił ubijany śnieg, wygrywając przyjemną dla ucha melodię. Kto by się spodziewał, że Moskwa zrobi na mnie tak pozytywne wrażenie?
